အတိတ္ကံႏွင့္ ပစၥဳပၸန္ကံ ( ဥကၠလာျမင့္သန္းေအာင္)

အတိတ္ကံႏွင့္ပစၥဳပၸန္ကံ

ဥကၠလာျမင့္သန္းေအာင္

          ကံဆိုသည္မွာ ကမၼ ဟူေသာ ပါဠိမွျဖစ္လာေသာ ေဝါဟာရ ျဖစ္ သည္။

          (ကမၼ = ကမ္ = ကံ) အလုပ္ ဟု အဓိပၸာယ္ရသည္။ ထိုအလုပ္ သည္ ကိုယ္ျဖင့္လုပ္သည့္အလုပ္ (ကာယကံ)၊ ႏႈတ္ျဖင့္ ေျပာသည့္ အလုပ္(ဝစီကံ)၊ စိတ္ျဖင့္ ႀကံစည္ သည့္အလုပ္(မေနာကံ) ဟူ၍ သံုးမ်ိဳး ရွိသည္။ ထိုအလုပ္ သံုးမ်ိဳးကိုပင္ ကံဟု ေခၚသည္။ ထိုကံမ်ားမွာ လံႈ႔ေဆာ္သည့္အေၾကာင္းတရားမရွိ ဘဲ အလိုအေလ်ာက္ ျဖစ္ေပၚလာၾကသည္ မဟုတ္။ စိတ္ႏွင့္ အတူ အၿမဲ ယွဥ္တြဲျဖစ္ေပၚေနသည့္  ေစတနာ ေစတသိက္တရား၏ လံႈ႕ေဆာ္ေပးမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာ ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

          ေစတနာသည္ ေကာင္းသည္ ဆိုးသည္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ကိုယ္မႈ၊ ႏႈတ္မႈ၊ စိတ္မႈတို႔ကိုျပဳလုပ္ရာ၌ လိုရင္းပဓာန အခ်က္အခ်ာက်ေသာ အေၾကာင္းတရား ျဖစ္သည္။ မည္သည့္ အလုပ္ကိစၥမဆို ေစတနာ မပါလွ်င္ မေအာင္ျမင္ႏိုင္။ ေစတနာ ပါရွိမွသာ ထေျမာက္ ေအာင္ျမင္ႏိုင္သည္။ ထိုသို႔ ကိုယ္မႈ၊ ႏႈတ္မႈ၊ စိတ္မႈ ဟူေသာ ကံတရား မွန္သမွ် ေစတနာရွိမွ ျဖစ္ေပၚလာ ၾကရေသာေၾကာင့္ -

          . . .ရဟန္းတို႔၊ ေစတနာကို ကံ ဟူ၍ ငါဘုရား ေဟာေတာ္မူ၏။ ေစတနာက ေစ့ေဆာ္ တိုက္တြန္း ေသာေၾကာင့္ ကိုယ္မႈ၊ ႏႈတ္မႈ၊စိတ္ မႈတို႔ကို ျပဳရ၏-ဟု အဂၤုတိၲဳရ္ပါဠိေတာ္၌ ဘုရားရွင္ ေဟာေတာ္မူျခင္း ျဖစ္သည္။

          အမွန္အားျဖင့္ ကံဆိုသည္မွာ ကိုယ္မႈ၊ ႏႈတ္မႈ၊ စိတ္မႈတို႔ကိုပင္ ေခၚသည္။ သို႔ေသာ္ ထိုကိုယ္မႈ၊ ႏႈတ္မႈ၊ စိတ္မႈမ်ားသည္ ေစတနာေၾကာင့္သာ ထေျမာက္ ေအာင္ျမင္ၾကရ ေသာေၾကာင့္ အက်ိဳးတရားမ်ားျဖစ္ေသာ ကိုယ္မႈ၊ ႏႈတ္မႈ၊ စိတ္မႈတို႔၏ ကံဟူေသာနာမည္ကိုအေၾကာင္းရင္း ေစတနာေပၚတင္စား၍ ဖလူပစာ အားျဖင့္ အေၾကာင္းရင္း ေစတနာ ကိုပင္ ကံဟု ဘုရားရွင္ေဟာေတာ္မူျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေစတနာထက္လွ်င္ ကံထက္၏။ ေစတနာညံ့လွ်င္ ကံညံ့ရေလ၏။စင္စစ္အားျဖင့္ ကံဆိုသည္မွာ အက်ိဳးတရားမ်ားကို ျဖစ္ပြား ေပၚေပါက္လာေစႏိုင္ေသာ အေၾကာင္းတရားပင္ ျဖစ္ေလသည္။

          လူ႕ေလာက၌ ကံသည္ အလြန္  အေရးႀကီးသည္။ ကံကိုအေၾကာင္း ျပဳ၍ အကိရိယဝါဒ ေခၚ ကံမဲ့ဝါဒ၊ အေဟတုကဝါဒ ေခၚ အေၾကာင္းမဲ့ ဝါဒ၊ နတၳိကဝါဒေခၚ အက်ိဳးမဲ့ဝါဒ၊  ဣႆရနိမၼာနဝါဒ ေခၚ ဖန္ဆင္း ဝါဒ၊ ပုေဗၺကတေဟတုဝါဒ ေခၚ အတိတ္ကံဝါဒ စေသာ အယူဝါဒ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေပၚေပါက္လ်က္ ရွိေလသည္။

          ကံႏွင့္ ကံ၏အက်ိဳးတရားတို႔ ကို အျြကင္းမဲ့ယံုၾကည္ရျခင္းသည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ ျဖစ္ဖို႔ရန္ ပထမ ဆံုးအေျခခံအခ်က္ႀကီး ျဖစ္သည္။  ေကာင္းမႈကံ၊ မေကာင္းမႈကံ ဟူသည္ ရွိ၏။ ေကာင္းမႈကံသည္ ေကာင္းက်ိဳးေပးသကဲ့သို႔ မေကာင္း မႈကံသည္ မေကာင္းက်ိဳးေပးသည္ ဟု ယံုၾကည္စိတ္ရွိမွသာလွ်င္ ဗုဒၶ ဘာသာဝင္ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ဤကဲ့ သို႔ ကံႏွင့္ကံ၏အက်ိဳးတို႔ကို သိျမင္ ယံုၾကည္ျခင္းမွာ မွန္ကန္ေသာအယူ အျမင္ျဖစ္သည္ဟု ဘုရားရွင္ ေဟာၾကားေတာ္မူ၏။

          ပါဠိအားျဖင့္ ကမၼႆကတာ သမၼာဒိ႒ိဟုေခၚသည္။ ကံသာလွ်င္ မိမိကိုယ္ပိုင္ဥစၥာရွိသည္ဟုယူေသာ အယူမွန္ဟု အဓိပၸာယ္ရ၏။

          ျမတ္စြာဘုရားသည္ သတၲဝါ တို႔တြင္ ကံသာလွ်င္ ကိုယ္ပိုင္ဥစၥာ ရွိသည့္အေၾကာင္းကို ေတာေဒယ် ပုဏၰား၏သားျဖစ္သူ သုဘလုလင္ အား -

          လုလင္ . .သတၲဝါတို႔သည္ ကံသာ ကိုယ္ပိုင္ဥစၥာရွိၾက၏။ ကံက ေပးေသာ အေမြကို ခံယူၾကရ၏။ ကံသာလွ်င္ ဆင္းရဲေၾကာင္း ခ်မ္းသာ ေၾကာင္း ျဖစ္၏။ကံသာလွ်င္ ေဆြမ်ိဳး ျဖစ္၏။ ကံသာလွ်င္ အားကိုး အားထား ကိုးကြယ္ရာရွိ၏။ ကံသာလွ်င္ သတၲဝါေတြကိုအယုတ္အျမတ္ ျဖစ္ေအာင္ ေဝဖန္ ဖန္တီးေပး၏။ဟု ဥပရိပဏၰာသပါဠိေတာ္ စူဠကမၼ ဝိဘဂၤသုတ္၌ ေဟာၾကားထားပါသည္။

          ဤဘုရားေဟာ တရားေတာ္ တြင္ ကံကေပးေသာ အေမြကို ခံ ယူၾကရ၏။ ကံသာလွ်င္ အားထား ကိုးကြယ္ရာရွိ၏ ဟူေသာ အခ်က္ ႏွစ္ခ်က္အရ ေရွးျမန္မာပညာရွင္ ႀကီးမ်ားက ကံကို အမိအဖတို႔ႏွင့္ ခိုင္းႏိႈင္းလ်က္ ကံသာအမိ ကံသာ အဖဟု ဆံုးမလမ္းညႊန္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ ေလသည္။ သားသမီး ဆိုသူမ်ားမွာ မိဘတို႔ေပးေသာ အေမြကို ခံယူၾကရသူမ်ား ျဖစ္၏။ မိဘႏွစ္ပါးသာ အားထားကိုးကြယ္ရာ ရွိ၏။ ထို႔အတူ သတၲဝါတို႔မွာလည္း ကံက ေပးေသာ အေမြကို ခံယူၾကရ၍ ကံသာလွ်င္ အားထားကိုးကြယ္ရာ ရွိၾက၏။ဤသို႔ အေမြခံအေမြေပးျခင္း စသည္တို႔ တူညီၾကေသာေၾကာင့္ သတၲဝါမ်ား ႏွင့္ သားသမီး၊ ကံႏွင့္ မိဘႏွစ္ပါး တို႔ကို ႏိႈင္းတု၍ ေဖာ္ျပေသာစကားပံု ကို ဆိုခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။

          ဗုဒၶဘာသာဝင္တို႔သည္ မိမိ တို႔ကို အေမြေပးမည့္ ကံ၊ မိမိတို႔ ကိုးကြယ္ အားထားရမည့္ ကံ၏ အေၾကာင္းတို႔ကိုနားလည္ထားသင့္ၾကေလသည္။ မိမိတို႔ လက္ခံ ယံုၾကည္ထားသည့္ပုေဗၺကတေဟတု ဒိ႒ိေခၚ အယူမွားသို႔ ေရာက္သြားႏိုင္ ေသာေၾကာင့္ျဖစ္၏။

          သုဘလုလင္အား ေဟာၾကား ခဲ့သည့္ ဘုရားရွင္၏ကမၼဝါဒ၌ ကံ ဆိုသည္မွာ လြန္ခဲ့ေသာဘဝမ်ားက ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ အတိတ္ကံမ်ားႏွင့္ ယခု လက္ရွိဘဝ၌ ျပဳလုပ္ေသာ ပစၥဳပၸန္ကံ ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးပင္ ျဖစ္၏။ ဤကံႏွစ္မ်ိဳးစလံုးကို အားကိုး     ယံုၾကည္မွသာ အယူမွန္ေသာ ကမၼႆကတာသမၼာဒိ႒ိ ျဖစ္ႏိုင္ သည္။

          အခ်ိဳ႕ေသာ ဗုဒၶဘာသာဝင္ ကမၼဝါဒီပုဂၢိဳလ္တို႔သည္ အတိတ္ကံကို အလြန္အစြဲသန္ၾက၏။ မည္သို႔ ေသာအေၾကာင္းကိစၥမဆို အတိတ္ကံကိုခ်ည္း ပံုခ်ၾကသည္။ လက္ရွိ ဘဝ၌ ခ်မ္းသာမႈ၊ ဆင္းရဲမႈ၊ က်န္းမာမႈ၊ ေရာဂါထူမႈ၊ ပညာရွိမႈ၊ ပညာမဲ့မႈ စေသာ ျဖစ္ပ်က္သမွ် အားလံုးတို႔သည္ ေရွးဘဝက ျပဳခဲ့ေသာ အတိတ္ကံေၾကာင့္ ျဖစ္ၾကသည္ဟု အယူရွိၾကသည္။

          ထိုသို႔ေသာပုဂၢိဳလ္မ်ားကား ကံ ႏွင့္ပတ္သက္ရာ၌ တစ္ဘက္စြန္း ေရာက္ေသာပုဂၢိဳလ္မ်ားျဖစ္သည္။ ပစၥဳပၸန္အေၾကာင္းကံကို လံုးဝပယ္ထား၍ အတိတ္ကံအေၾကာင္း တစ္ခုကိုသာ လက္ခံ ယံုၾကည္ေသာ ေၾကာင့္ ပစၥဳပၸန္အေၾကာင္း တစ္ဘက္ကိုပယ္ေသာ အယူဝါဒ (ဧကပကၡဟိနဝါဒ) ရွိသူမ်ား ျဖစ္၏။ ထို အယူဝါဒရွိသူမ်ားသည္ ဒိ႒ိႀကီး သံုးမ်ိဳးတြင္ ပုေဗၺကတေဟတုဒိ႒ိ ေခၚ မိစၦာဒိ႒ိမ်ားျဖစ္ေၾကာင္းကို တိကအဂၤုတိၲဳရ္ပါဠိေတာ္၊ တိတၳာ ယတနသုတ္၌ ျမတ္စြာဘုရား ေဟာၾကားေတာ္မူေပသည္။ ပုေဗၺ ကတေဟတုဒိ႒ိ ဆိုသည္မွာ နိဂဏၭတကၠတြန္းတို႔ကဲ့သို႔ ျဖစ္ျဖစ္သမွ် ျပဳျပဳသမွ် ေရွးအတိတ္ကံေၾကာင့္ ခ်ည္း ျဖစ္သည္ဟု မွားယြင္းစြာယူမႈ မ်ိဳးျဖစ္သည္။

ပုေဗၺ =          ေရွးအတိတ္ဘဝမ်ားက

ကတ =         ျပဳခဲ့ေသာ

ေဟတု=        ကံ ဟူေသာအေၾကာင္းေၾကာင့္ခ်ည္းျဖစ္သည့္

ဒိ႒ိ =  အယူအျမင္

          ပုေဗၺကတေဟတုဒိ႒ိ ျဖစ္သူသည္ ေရွးကံက တိုက္တြန္းေသာ ေၾကာင့္ သတၲဝါတို႔သည္ သူတစ္ပါး အသက္ကို သတ္ၾကရ၏။ သူတစ္ပါး ဥစၥာကို ခိုးယူၾကရ၏။ မျမတ္ေသာ ေမထုန္အက်င့္ကို က်င့္ၾကရ၏။လိမ္လည္ေျပာဆိုၾကရ၏။ၾကမ္းတမ္း ေသာ စကားကို ေျပာဆိုၾကရ၏။ အက်ိဳးမရွိ ေပါ့ပ်က္ေသာ စကားသာ ေျပာဆိုၾကရ၏။ သူတစ္ပါး စည္းစိမ္ကို မတရား ႀကံစည္ၾကရ၏။ညႇဥ္းဆဲလိုေသာစိတ္ ရွိၾကရ၏။ လြဲမွားေသာ အတၲကို ယူၾကရ၏ဟုတစ္ဘက္စြန္း ေရာက္ေသာ အယူကို ယူ၏။

          ထိုသို႔ယူဆသျဖင့္ ပုေဗၺကတ ေဟတုဒိ႒ိအယူရွိသူမ်ားအဖို႔ သူေတာ္ေကာင္း ျဖစ္ေၾကာင္း၊ သူေတာ္ေကာင္းတို႔၏ တရားကို နာၾကားျခင္း၊ အသင့္အတင့္ ႏွလံုးသြင္းျခင္း၊ တရားအားေလ်ာ္စြာ က်င့္ျခင္း စသည္တို႔သည္ အက်ိဳး မပြား အလကားတရားတို႔သာ ျဖစ္သြားၾက၏။ အေၾကာင္းမွာ လူလိမၼာ သူေတာ္ေကာင္း ျဖစ္ျခင္း ႏွင့္ လူမိုက္ လူယုတ္မာ ျဖစ္ျခင္း တို႔သည္ ေရွးကျပဳခဲ့ေသာ ကံ အေၾကာင္းတရားမ်ားေၾကာင့္သာ ျဖစ္သည္။အျခား အေၾကာင္းတစ္ပါး မရွိဟု ယံုၾကည္ထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

          ထို႔ျပင္ ပုေဗၺကတေဟတုဒိ႒ိဝါဒ ကို အျမတ္တႏိုး အားကိုး ယံုၾကည္ေသာ သူတို႔အား ျပဳသင့္ ျပဳထိုက္ သည့္ ေကာင္းမႈတို႔ကို ျပဳက်င့္ၾကမည္။ မျပဳသင့္ မျပဳထိုက္သည့္ မေကာင္းမႈတို႔ကို ေရွာင္ၾကဥ္ၾကမည္ ဟူေသာ စိတ္ေကာင္းဆႏၵ၊ ဝီရိယတို႔ မျဖစ္ႏိုင္ၾကေတာ့ေပ။အဘယ္ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ ျပဳထိုက္သည္ကိုျပဳျခင္း၊ မျပဳထိုက္သည္ကို ေရွာင္ရွားျခင္း တို႔မွာ စိတ္ေကာင္း ဆႏၵ, ဝီရိယ တို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ မဟုတ္။ေရွး အတိတ္ကံေၾကာင့္သာ  ျဖစ္သည္ဟု ယံုၾကည္ထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

          ဤသို႔ ပုေဗၺကတေဟတုအတၲ ဝါဒ ရွိသူတို႔သည္ ပစၥဳပၸန္ကံကို လံုးဝမ်က္ကြယ္ျပဳထားသျဖင့္ မ်က္ေမွာက္၌ ေကာင္းမႈကိစၥမ်ားကို ေဆာင္ရြက္လိုစိတ္ႏွင့္ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားမရွိသကဲ့သို႔ မေကာင္းေသာ ဒုစ႐ိုက္မ်ားကို ေရွာင္ရွားလိုစိတ္ႏွင့္ ေရွာင္ရွားမႈတို႔မရွိေတာ့ဘဲ ျဖစ္မႈ ပ်က္မႈ၊ ေကာင္းမႈဆိုးမႈအားလံုးတို႔မွာ အတိတ္ကံလက္ခ်က္ခ်ည္းသာ ဟု အတိတ္ကံကိုခ်ည္း ပံုခ်ေနၾကသျဖင့္ တစ္ဘက္စြန္းေရာက္၍ မွားေသာအတၲဝါဒျဖစ္သည္ဟု ဘုရားရွင္ ေဟာေတာ္မူထားေလသည္။

          အတိတ္ကံကိုသာ ယံုၾကည္၍ ပစၥဳပၸန္ကံမ်ားကို လံုးဝမ်က္ကြယ္ျပဳထားမည္ဆိုလွ်င္ ထိုပုဂၢိဳလ္သည္ လူ႕ေလာက၌ ၾကာရွည္စြာရပ္တည္ ႏိုင္မည္ မဟုတ္ေပ။ အယုတ္ဆံုး အားျဖင့္ ထမင္းစားေနစဥ္အခါ၌ပင္ ထမင္းလုတ္ကို လက္ျဖင့္ ယူ၍ ခံတြင္းသို႔ထည့္ျခင္း အလုပ္ကို လည္း ပစၥဳပၸန္ကံဟု ဆိုရသည္။ သြားမႈ၊ ရပ္မႈ၊ ထိုင္မႈ၊ ေလ်ာင္းမႈ ဟူေသာ ဣရိယာပုထ္ အလုပ္ႀကီး ေသာ္လည္း ပစၥဳပၸန္ကံ ျဖစ္သည္။  ဣရိယာပုထ္ေလးပါးတို႔ကို ေျပာင္းလဲ လုပ္ကိုင္သျဖင့္ ရရွိေသာ က်န္းမာျခင္း စသည့္အက်ိဳးမ်ားကိုလည္း ပစၥဳပၸန္ကံ၏အက်ိဳးဟုဆိုရ၏ ဟု လယ္တီဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး မိန္႔ၾကားထား၏။

                   အမွန္စင္စစ္ ေလာက၌ တိုးတက္မႈ၊ ဆုတ္ယုတ္မႈ၊ ခ်မ္းသာမႈ၊ ဆင္းရဲမႈ၊ က်န္းမာမႈ၊ ေရာဂါရမႈ- စေသာ ေကာင္းက်ိဳး ဆိုးျပစ္မ်ား သည္ အတိတ္ဘဝက ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ အတိတ္ကံသက္သက္ခ်ည္း မဟုတ္၊မ်က္ေမွာက္ဘဝတြင္ ဥာဏ္ ဦးေဆာင္သည့္ ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈ ဝီရိယေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ပစၥဳပၸန္ကံသည္လည္း အေရးပါေသာ အေၾကာင္းအရာတစ္ခု ျဖစ္သည္။

          ပုဗၺ ပုညံ၊ ေကာင္းမႈကံလွ်င္၊ အခံရွိထ၊ ေရွးကမၼထက္၊ လံု႔လ ပညာ၊ ႏွစ္ျဖာပင့္ေထာက္၊ သမၼာေလွာက္၍၊ မီးေတာက္ေလကူ၊ ဟူ၏ ပမာ၊ မ်ားမၾကာခင္၊ ပညာဥစၥာ၊ ႀကီးပြားရာ၏-ဟူေသာ မန္လည္ ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး၏လမ္းညႊန္ ခ်က္အတိုင္း ေရွးအတိတ္ကံကို မီး ေတာက္ ေလကူသည့္သေဘာျဖင့္ ပစၥဳပၸန္ကံက ကူညီမွ အက်ိဳးတရား ျဖစ္ပြားေပၚေပါက္ႏိုင္ေပ၏။ ပဝတိၲ အခါ၌ အတိတ္ကံမ်ားမွာ ပစၥဳပၸန္ ကံ၏အကူအညီ မရပါက အနည္း ငယ္မွ်ေလာက္သာ အက်ိဳးေပးႏိုင္ ၏။မ်ားေသာအားျဖင့္ လံုးဝအက်ိဳး မေပးႏိုင္တတ္ၾကေခ်။

          ဤအေၾကာင္းႏွင့္ ပတ္သက္ ၍ မဟာဇနကမင္းသားဇာတ္သည္ ထင္ရွားေသာသာဓက ျဖစ္သည္။ အေလာင္းေတာ္ မဟာဇနက မင္းသားသည္  ပင္လယ္သမုဒၵရာ၌ သေဘၤာပ်က္၍ အသက္ေဘးႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕ခဲ့ရ၏။ သို႔ေသာ္ ခုနစ္ရက္ ပတ္လံုး မေလွ်ာ့ေသာလံု႔လဝီရိယ ျဖင့္ ႀကိဳးစားကူးခတ္ခဲ့ရာ ေမခလာ နတ္သမီး ကယ္သျဖင့္ အသက္ ေဘးမွ လြတ္ေျမာက္ခဲ့သည့္အျပင္ မူလ ရည္မွန္းခ်က္အတိုင္း မင္း အျဖစ္ကိုပင္ ရရွိခဲ့သည္။

          အေလာင္းေတာ္ ဇနကႏွင့္ အတူပါလာေသာသေဘၤာသားမ်ား ကား ဥာဏ္၊ ဝီရိယတို႔ျဖင့္ ပစၥဳပၸန္ ကံကို မျပဳၾကသျဖင့္ သမုဒၵရာေရ တြင္နစ္လ်က္ ေသပြဲဝင္ၾကရသည္။ ဤဇာတ္ဝတၳဳ၌ အေလာင္းေတာ္ မဟာဇနကမင္းသည္ အတိတ္ကံကိုခ်ည္း အားကိုးအားထားျပဳခဲ့ပါမူ  အျခားသေဘၤာသားမ်ားနည္းတူ ပင္လယ္သမုဒၵရာေရအလ်ဥ္ေၾကာ  ဝယ္ နစ္ေမ်ာ ေသဆံုးဖြယ္ရာ ရွိ ၏။ ဥာဏ္၊ ဝီရိယတို႔ျဖင့္ ပစၥဳပၸန္ကံ ကူညီ၍သာ အသက္ေဘးမွလြတ္ ေျမာက္လာရျခင္း ျဖစ္သည္။ ထီးနန္းအုပ္ခ်ဳပ္ မင္းလုပ္ရျခင္းသည္ကား အတိတ္ကံ၏ကိစၥျဖစ္သည္။

          ပစၥဳပၸန္ကံ၏အကူအညီ မပါဘဲ အတိတ္ကံသက္သက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚရေသာ အက်ိဳးတရားမ်ားကား အပါယ္ေလးဘံု၊ လူ႕ဘံု၊ နတ္ဘံု၊ ျဗဟၼာဘံုတို႔၌ ပဋိသေႏၶေလးမ်ိဳးတို႕ တြင္ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ပဋိသေႏၶေန၍ တိရစၦာန္၊ ၿပိတၲာ၊ အသူရကာယ္၊ ငရဲသားမ်ားႏွင့္ လူ၊ နတ္၊ျဗဟၼာ သတၲဝါမ်ား အသီးသီး ျဖစ္လာရ ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊ ထိုသို႔ျဖစ္ ၾကရာ၌လည္း ျမင့္ျမတ္ေသာအမ်ိဳး ၌ ျဖစ္ျခင္း၊ ယုတ္ညံ့ေသာအမ်ိဳး၌ ျဖစ္ျခင္းမ်ားသည္ လည္းေကာင္း၊ ပဋိသေႏၶတည္ေနခ်ိန္မွစ၍ မ်က္စိ၊ နား၊ ႏွာေခါင္း စသည္တို႔၏ ျပည့္စံုမႈ၊ ခြ်တ္ယြင္းမႈတို႔သည္ လည္းေကာင္း၊ ပဋိသေႏၶပညာ၏ ျပည့္စံုမႈ၊ ခြ်တ္ယြင္းမႈတို႔သည္ လည္းေကာင္း၊ ၾကြင္းေသာ အဂၤါႀကီးငယ္၊ တင့္တယ္ေသာ ႐ုပ္ လကၡဏာတို႔ႏွင့္ ျပည့္စံုမႈ၊ မျပည့္စံုမႈ စသည္တို႔သည္ လည္းေကာင္း၊ အတိတ္ဘဝက ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ေကာင္းမႈကံ မေကာင္းမႈကံတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အက်ိဳး တရားမ်ားသာ ျဖစ္သည္။

          ထို႔အျပင္ ေဇာတိက၊ ဇဋိလ၊ ေမ႑က စေသာသူေဌးတို႔မွာ ေျမႀကီးမွ ပတၲျမားျပာသာဒ္ထြက္ေပၚ ျခင္း၊ အေတာင္ရွစ္ဆယ္ ရွိေသာ ေရႊေတာင္ေပါက္ျခင္း၊ ရတနာခုနစ္ပါးျဖင့္ၿပီးေသာ ဆိတ္႐ုပ္ႀကီး ေပၚ လာျခင္းတို႔သည္ လည္းေကာင္း၊ ေလာသကတိႆမေထရ္အား     ပရိနိဗၺာန္စံသည္အထိ ဆြမ္းဝေအာင္ ဘုဥ္းမေပးရျခင္း၊  အရွင္မဟာေမာဂၢလာန္မေထရ္အား ခိုးသား ငါးရာ သတ္၍ ပရိနိဗၺာန္စံရျခင္း စေသာ ဝဋ္ေၾကြးတို႔သည္ လည္းေကာင္း ေရွးအတိတ္ကံ သက္သက္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ အက်ိဳးမ်ား ျဖစ္သည္။

          သတၲဝါ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ ပဋိသေႏၶေနခိုက္မွာ မိဘတို႔ ပိုင္ဆိုင္ ေသာ လယ္၊ ယာ၊ ေျမ၊ ေရႊ၊ ေငြ၊ ရတနာ စေသာ ပစၥည္းတို႔ကို အေမြစားအေမြခံအျဖစ္ရရွိႏိုင္ျခင္းသည္လည္း အတိတ္ကံက ေပးေသာအက်ိဳးပင္ ျဖစ္၏။ ပစၥဳပၸန္ကံ ႏွင့္ တစ္စံုတစ္ရာမွ် မသက္ဆိုင္ေခ်။ အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ပဋိသေႏၶေနသည္ႏွင့္ တစ္ၿပိဳင္နက္ ထိုက္သင့္သမွ် ရရွိခံစားရေသာ အက်ိဳး     ဟူသမွ်ကို အတိတ္ကံ၏အက်ိဳး ဟု မွတ္ယူရမည္။

          သို႔ရာတြင္ လက္ရွိဘဝ၌ စီးပြား ဥစၥာအျဖာျဖာႏွင့္ ျပည့္စံုျခင္း၊ ပညာတတ္ေျမာက္ျခင္း၊ အသက္ ရွည္ျခင္း၊ အနာေရာဂါကင္းျခင္း -စေသာ အက်ိဳးတရားမ်ား ျဖစ္လာရျခင္းသည္ အတိတ္ကံသက္သက္ မဟုတ္ေခ်။ လယ္ယာ ထြန္ယက္ စိုက္ပ်ိဳးျခင္း၊ တိရစၦာန္မ်ားေမြးျမဴ ျခင္း၊ ကုန္စည္ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားျခင္း၊ သိပၸံပညာ၊ ဝိဇၨာပညာ ရပ္မ်ားကို သင္ၾကားျခင္း၊ ကိုယ္ လက္လႈပ္ရွား ျပဳလုပ္ျခင္း၊ မိမိႏွင့္ သင့္ေလ်ာ္မည့္ အစားအစာမ်ားကို သာမွီဝဲျခင္း၊စားသည့္အခါ၌လည္း  အတိုင္းအရွည္ၾကည့္၍ စားျခင္း၊ သင့္ေလ်ာ္သည့္ ဓာတ္စာေဆးဝါးမ်ားကိုစားျခင္း၊ ဣရိယာပုထ္ မွ်တေအာင္ ေနထိုင္ျခင္း - စေသာ ပစၥဳပၸန္ကံ၏အေထာက္အကူျပဳမႈ ေၾကာင့္ ထိုအက်ိဳးတရားမ်ား ျဖစ္ပြားလာရျခင္း ျဖစ္သည္။

          ထို႔အတူ လက္ရွိဘဝ၌ ပ်က္စီး ဆုတ္ယုတ္မႈ အမ်ိဳးမ်ိဳးတို႔ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းသည္လည္း ပစၥဳပၸန္ အကုသိုလ္ကံ၏အကူအညီရေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာရျခင္း ျဖစ္၏။ အတိတ္ကံကို ယံုၾကည္ၿပီး မီးပံုထဲသုိ႔ ခုန္ဆင္းလွ်င္ မီးေလာင္ခံရမည္။ က်ားေပါသည့္ေတာထဲသို႔သြားလွ်င္ လည္း က်ားဆြဲခံရမည္သာ ျဖစ္၏။

          ထို႔ေၾကာင့္ -

          ကံဟုမူလ၊ သမၺဳဒၶတို႔၊ေဟာျပ သည္မွာ၊ အရင္းသာရွင့္၊

          ဥစၥာေဘာဂ၊ ဇီဝိတႏွင့္၊ သုခ ပြားရန္၊ ဤလူ႕ထံ၌၊

          Óာဏ္ဝီရိယ၊ ပေယာဂတည့္၊ ကာလေဒသ၊ ပုဂၢလကို၊

          ႏိႈင္းဆအပ္တံု၊ ကံကိုယံု၍၊ မီးပံု အတြင္း၊ မဆင္းထိုက္စြာ၊ က်ားရဲရာလည္း၊ ၾကမၼာအေၾကာင္း၊ မ႐ိုး ေကာင္းရွင့္၊

          သူေဟာင္းေရွးက၊ ဆိုကုန္ၾက၏။

          လံု႕လမထူ၊ ဥာဏ္မကူဘဲ၊ အယူတေခ်ာင္း၊ ကံတေၾကာင္းမွ်၊ မေကာင္းလည္းကံ၊ ေကာင္းလည္း ကံဟု၊

          ကံကိုခ်ည္းသာ၊ မကိုးရာဘူး၊ ပညာဥာဏ္ျဖင့္၊ သင့္မသင့္ကို၊

          အခြင့္႐ႈ၍၊ အျပဳလံု႔လ၊ ရွိအပ္စြတည္း။ ဟု မန္လည္ဆရာေတာ္ ဘုရားႀကီးက ဆံုးမေတာ္မူခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

          ဤသို႔ ကံ ဟူေသာ အရာ၌ အတိတ္ကံ တစ္မ်ိဳးတည္းကိုသာ မယူဘဲ၊ အတိတ္ကံ၊ပစၥဳပၸန္ကံ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးကို ယူျခင္းသည္သာ ဗုဒၶ ရွင္ေတာ္ျမတ္ဘုရား၏ကမၼဝါဒျဖစ္ သည္။

          ထို႔ေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာ ကမၼဝါဒီတို႔သည္ လက္ရွိဘဝ၌အတိတ္ ပစၥဳပၸန္ ႏွစ္တန္ေသာ ကံကို အားကိုး ယံုၾကည္မွသာ မဇၩိမ ပဋိပဒါ လမ္းေျဖာင့္ လမ္းမွန္သို႔ေရာက္၍ သမၼာဒိ႒ိအယူရွိေသာ ဗုဒၶဘာသာ လူမ်ိဳးအစစ္ ျဖစ္ႏိုင္ၾကေပမည္။ ထိုသို႔မဟုတ္ဘဲ ျဖစ္ျဖစ္သမွ် ျပဳျပဳ သမွ်မွာ ေရွးဘဝကျပဳခဲ့သည့္ ကံေၾကာင့္သာဟု ယူဆခဲ့ပါလွ်င္ နိဂဏၭတကၠတြန္းတို႔ယူေသာ ပုေဗၺကတေဟတုဒိ႒ိသို႔ ဝင္ေရာက္သြားမည္ကို သတိျပဳစရာ ေကာင္းလွသည္။

          အတိတ္က ျပဳခဲ့သည့္ ကံမ်ား မွာ ေကာင္းသည္ျဖစ္ေစ၊မေကာင္း သည္ျဖစ္ေစ၊ အတိတ္ကံအတြက္ ေဆာင္ရြက္ဖြယ္ စိုးစိမွ်မရွိေတာ့ၿပီ ျဖစ္၍ အတိတ္ကံကို ပဓာန မျပဳ၊ လ်စ္လ်ဴ႐ႈထားၿပီး ယခုလက္ရွိဘဝ၌ ျပဳလုပ္၍ရႏိုင္ေသာ ပစၥဳပၸန္ကံ ေကာင္းရန္အတြက္သာ ဥာဏ္ႏွင့္ ယွဥ္၍ႀကိဳးစားအားထုတ္ၾကရမည္ ျဖစ္သတည္း။

ဥကၠလာျမင့္သန္းေအာင္